सौदी अरेबियाच्या अर्थव्यवस्थेला मुख्यतः कच्च्या तेलाच्या साठ्यांवर अवलंबून राहावे लागते. मात्र, आता देशाने नवीन नैसर्गिक संपत्तीचा शोध लावला आहे, ज्यामुळे त्यांचे भविष्यातील आर्थिक धोरण पूर्णपणे बदलू शकते. सौदी अरेबियाने लिथियमच्या साठ्यांचे शोधकार्य सुरू केले असून, लवकरच त्याच्या उत्पादनाला वेग येणार आहे.
लिथियम – ‘पांढरे सोने’ का म्हणतात?
लिथियमला ‘पांढरे सोने’ असे म्हणण्याचे मुख्य कारण म्हणजे त्याचे आर्थिक आणि औद्योगिक मूल्य. इलेक्ट्रिक वाहनांपासून ते ऊर्जा साठवणुकीपर्यंत, लिथियम हे जगभरात अत्यंत महत्त्वाचे मानले जाते.
इलेक्ट्रिक वाहनांसाठी अनिवार्य: आजच्या काळात पेट्रोल आणि डिझेलवर चालणाऱ्या वाहनांना हरित पर्याय म्हणून इलेक्ट्रिक वाहने (EVs) मोठ्या प्रमाणात स्वीकारली जात आहेत. या गाड्यांच्या बॅटऱ्यांमध्ये लिथियमचा मोठ्या प्रमाणावर वापर केला जातो.
ऊर्जा साठवणीसाठी महत्त्वाचा घटक: लिथियम-आयन बॅटऱ्या लॅपटॉप, मोबाईल, सौरऊर्जा प्रकल्प आणि इतर स्मार्ट डिव्हाइसेससाठी अत्यावश्यक आहेत.
मूल्यवान आणि दुर्मिळ संसाधन: लिथियमचे साठे काही ठराविक देशांमध्येच सापडतात, त्यामुळे त्याची किंमत सतत वाढत आहे.
सौदी अरेबियामध्ये लिथियमचा शोध आणि उत्पादन योजना
सौदी अरेबियाने त्यांच्या किनारी तेल क्षेत्रांमध्ये लिथियमचे मोठे साठे सापडल्याचे जाहीर केले आहे. या देशाची आर्थिक समृद्धी प्रामुख्याने तेलावर आधारित होती, मात्र आता लिथियम उत्पादनामुळे त्यांचे उत्पन्न विविध स्रोतांकडून मिळू शकते.
1. सौदी अरेबियाच्या नवीन रणनीतीत लिथियमचे स्थान
-
सौदी सरकारने 2024 पर्यंत लिथियम खाणकामाच्या मोठ्या प्रकल्पांना मान्यता दिली आहे.
-
लिथियमचा उपयोग करून नवीन तंत्रज्ञान विकसित करण्याचे उद्दिष्ट ठेवण्यात आले आहे.
-
देशाच्या 2030 व्हिजन योजनेंतर्गत तेलावरील अवलंबित्व कमी करण्यासाठी हा एक महत्त्वाचा टप्पा ठरणार आहे.
2. खाऱ्या पाण्यातून लिथियम काढण्याचा अनोखा प्रयोग
सौदी अरेबिया पारंपरिक खाणकामाच्या पद्धतींचा वापर न करता समुद्राच्या खाऱ्या पाण्यातून थेट लिथियम काढण्याचा अनोखा प्रयत्न करत आहे.
-
KAUST (King Abdullah University of Science and Technology) येथील शास्त्रज्ञांनी अत्याधुनिक तंत्रज्ञान विकसित केले आहे, ज्याच्या मदतीने समुद्राच्या पाण्यातून लिथियम वेगळे करता येईल.
-
या तंत्रज्ञानामुळे लिथियमचा साठा मोठ्या प्रमाणावर वाढण्याची शक्यता आहे.
-
जर हा प्रयोग यशस्वी झाला, तर सौदी अरेबिया जगातील सर्वात मोठ्या लिथियम उत्पादक देशांपैकी एक बनू शकतो.
सौदी अरेबियासाठी हा गेम-चेंजर कसा ठरणार?
1. ऊर्जा क्षेत्रातील क्रांती
सौदी अरेबिया हा जागतिक ऊर्जा क्षेत्रातील महत्त्वाचा खेळाडू आहे. तेलाच्या साठ्यांवर अवलंबून राहण्याऐवजी, लिथियमच्या मदतीने ते स्वच्छ आणि पुनर्वापरयोग्य ऊर्जेच्या क्षेत्रात मोठी झेप घेऊ शकतात.
2. जागतिक बाजारपेठेत नेतृत्वाची संधी
लिथियमच्या वाढत्या मागणीमुळे सौदी अरेबियाला नवीन बाजारपेठांमध्ये प्रवेश मिळेल. इलेक्ट्रिक वाहने, ग्रीन एनर्जी आणि हाय-टेक उद्योग यामध्ये सौदीच्या लिथियमचा मोठा वाटा असू शकतो.
3. आर्थिक स्थैर्य आणि गुंतवणुकीची संधी
जर सौदीने लिथियमच्या साठ्यांचा योग्य वापर केला, तर त्यांचा GDP मोठ्या प्रमाणात वाढू शकतो. तेलाशिवायही देशाला आर्थिक स्थैर्य मिळू शकते, तसेच विविध देश आणि कंपन्या सौदीत गुंतवणूक करण्यास प्रोत्साहित होतील.