सरकारी क्षेत्रातील बँकांचे शेअर्स मंगळवारी मोठ्या प्रमाणात कोसळले. पंजाब अँड सिंध बँकेचे शेअर्स २०% पर्यंत घसरले, तर युको बँकेचे शेअर्सही ७% इतके घसरले. या मोठ्या घसरणीमागे क्वालिफाइड इन्स्टिट्यूशनल प्लेसमेंट (QIP) अंतर्गत उभारलेल्या निधीचे वाटप आणि सरकारचा हिस्सा कमी करण्याचा दबाव हे दोन प्रमुख घटक कारणीभूत असल्याचे समजते.
QIP अंतर्गत मोठ्या प्रमाणात शेअर्सची विक्री
पंजाब अँड सिंध बँकेने शुक्रवारी १,२१९ कोटी रुपये उभे केले होते, तर युको बँकेनेही आपला क्यूआयपी यशस्वीरित्या पूर्ण केला. या प्रक्रियेत LIC आणि SBI Life Insurance यांना मोठ्या प्रमाणावर शेअर्स वाटप करण्यात आले.
सीएनबीसी-टीव्ही १८ च्या रिपोर्टनुसार, या सरकारी बँकांनी क्यूआयपीच्या माध्यमातून एकूण ६,००० कोटी रुपये उभे केले होते, त्यातील २५% भाग एलआयसीने घेतला. याचा अर्थ या बँकांच्या मालकीत मोठा बदल झाला आणि त्यामुळे शेअर बाजारात मोठ्या प्रमाणावर विक्रीचा दबाव निर्माण झाला.
सरकारी हिस्सा आणि MPS नियमांचे पालन
भारतीय सिक्युरिटीज आणि एक्सचेंज बोर्ड (SEBI) च्या नियमांनुसार, मिनिमम पब्लिक शेअरहोल्डिंग (MPS) २५% असणे आवश्यक आहे.
परंतु, डिसेंबर २०२३ पर्यंत पंजाब अँड सिंध बँकेत सरकारचा हिस्सा ९८.२५% इतका होता. म्हणजेच, बँकेने SEBI च्या MPS नियमांचे पालन करण्यासाठी बाजारात अधिक शेअर्स विकणे गरजेचे आहे. या संभाव्य विक्रीच्या भीतीमुळे गुंतवणूकदारांनी मोठ्या प्रमाणात शेअर्स विक्रीला सुरुवात केली आणि त्यामुळे शेअर्सचे मूल्य झपाट्याने घसरले.
SEBI चे अध्यक्ष तुहिन कांत पांडे यांनी सांगितले की, “काही PSU कंपन्यांसाठी MPS नियमांचे पालन करणे आव्हानात्मक ठरू शकते.” त्यामुळे सरकारला आणखी काही कंपन्यांमध्ये आपला हिस्सा विकावा लागेल, ज्याचा परिणाम आगामी काळात शेअर बाजारावर होऊ शकतो.
बाजारात मोठ्या प्रमाणावर शेअर्सची विक्री, किंमत ५२ आठवड्यांच्या नीचांकी पातळीवर
पंजाब अँड सिंध बँकेचा शेअर मंगळवारी १९.२% घसरून ३५.२३ रुपयांवर पोहोचला. ही किंमत त्याच्या QIP इश्यू प्राइस (३८.३७ रुपये) पेक्षा कमी आहे. म्हणजेच, नव्याने गुंतवणूक केलेल्या संस्थांनीही आपले शेअर्स विकण्यास सुरुवात केली असावी.
इतर सरकारी बँकांनाही या घसरणीचा फटका बसला. सकाळी १०:३० वाजताच्या सुमारास –
-
युको बँकेचा शेअर ७% घटला.
-
इंडियन ओव्हरसीज बँक (IOB) २% घटून ३८.१९ रुपयांवर आली.
-
इंडियन बँक, युनियन बँक, आणि सेंट्रल बँक यांचे शेअर्स १% पेक्षा जास्त घटले.
-
बँक ऑफ इंडिया, कॅनरा बँक, स्टेट बँक ऑफ इंडिया (SBI), बँक ऑफ महाराष्ट्र, पंजाब नॅशनल बँक (PNB) आणि बँक ऑफ बडोदा यांचे शेअर्सही घसरले.
यापुढे काय होऊ शकते?
शेअर बाजारातील विश्लेषकांच्या मते, सरकारी बँकांच्या शेअर्समध्ये अजूनही अस्थिरता कायम राहू शकते. याचे काही महत्त्वाचे कारणे आहेत –
-
MPS नियमांचे पालन करण्यासाठी सरकारला आणखी शेअर्स विकावे लागतील, त्यामुळे विक्रीचा दबाव राहू शकतो.
-
QIP अंतर्गत घेतलेल्या शेअर्सची किंमत बाजारभावापेक्षा जास्त असल्याने अल्पकालीन गुंतवणूकदार नुकसानभरपाईसाठी विक्री करत आहेत.
-
LIC आणि SBI Life सारख्या संस्थात्मक गुंतवणूकदारांनी घेतलेले शेअर्स दीर्घकालीन गुंतवणुकीसाठी असू शकतात, त्यामुळे काही काळानंतर बाजार स्थिर होऊ शकतो.