महिलांना आर्थिकदृष्ट्या सक्षम करण्याच्या उद्देशाने केंद्र सरकारने अनेक बचत आणि गुंतवणूक योजना आणल्या आहेत. त्यातीलच एक महत्त्वाची योजना म्हणजे महिला सन्मान बचत प्रमाणपत्र (MSSC). या योजनेला महिलांकडून भरभरून प्रतिसाद मिळाला होता. मात्र, अर्थ मंत्रालयाच्या आर्थिक व्यवहार विभागाने (DEA) २७ मार्च २०२५ रोजी जारी केलेल्या पत्राद्वारे स्पष्ट केले आहे की ३१ मार्च २०२५ नंतर या योजनेत नवीन गुंतवणूक स्वीकारली जाणार नाही. म्हणजेच, सरकारने या योजनेला मुदतवाढ देण्यास नकार दिला आहे.
महिला सन्मान बचत प्रमाणपत्र योजनेची वैशिष्ट्ये
ही योजना महिलांसाठी विशेषतः लहान आणि मध्यम उत्पन्न गटातील महिलांना बचतीची सवय लागावी या उद्देशाने सुरू करण्यात आली होती. या योजनेअंतर्गत महिलांना ७.५% वार्षिक व्याजदर मिळत होता, जो इतर अनेक पारंपरिक बचत योजनांपेक्षा अधिक लाभदायक होता. या योजनेत गुंतवणुकीसाठी काही महत्त्वाच्या अटी होत्या:
-
किमान गुंतवणूक – ₹१०००
-
कमाल गुंतवणूक – ₹२,००,००० प्रति व्यक्ती
-
फक्त महिलांसाठी आणि मुलींसाठी उपलब्ध
योजनेच्या बंद झाल्यामुळे गुंतवणुकीसाठी पर्याय
सरकारने महिला सन्मान बचत प्रमाणपत्र योजना बंद केल्याने, आता महिलांना बचत आणि गुंतवणुकीसाठी इतर सरकारी योजनांचा विचार करावा लागेल. काही महत्त्वाचे पर्याय पुढीलप्रमाणे आहेत:
१. सार्वजनिक भविष्य निर्वाह निधी (PPF)
पीपीएफ ही दीर्घकालीन गुंतवणूक योजना असून १५ वर्षांसाठी गुंतवणूक करावी लागते. या योजनेत ७.१% व्याजदर मिळतो आणि हे व्याज करमुक्त असते. सुरक्षित आणि दीर्घकालीन बचतीसाठी हा उत्तम पर्याय आहे.
२. सुकन्या समृद्धी योजना (SSY)
ही योजना फक्त मुलींसाठीच आहे. यात सर्वाधिक व्याजदर मिळतो आणि करसवलतीही उपलब्ध असतात. पालक आपल्या १० वर्षांखालील मुलीच्या नावाने हे खाते उघडू शकतात आणि दीर्घकालीन फायदे घेऊ शकतात.
३. राष्ट्रीय बचत प्रमाणपत्र (NSC)
एनएससी ही एक मध्यावधी गुंतवणूक योजना आहे, जी ५ वर्षांसाठी उपलब्ध असते. यामध्ये सरकारकडून हमी मिळते आणि व्याजदर ७% ते ७.७% दरम्यान असतो.
महिलांसाठी गुंतवणुकीच्या संधी उपलब्ध
महिला सन्मान बचत प्रमाणपत्र योजना बंद झाली असली तरी, सरकारच्या इतर योजनांमध्ये महिलांसाठी गुंतवणुकीच्या अनेक संधी उपलब्ध आहेत. लहान गुंतवणूकदारांनी स्वतःच्या गरजांनुसार आणि वित्तीय उद्दिष्टांनुसार योग्य पर्याय निवडावा. करसवलत, व्याजदर आणि गुंतवणुकीचा कालावधी लक्षात घेऊन निर्णय घेतल्यास सुरक्षित आणि फायदेशीर बचत शक्य आहे.