Rakesh JhunJhunwala : ज्येष्ठ गुंतवणूकदार राकेश झुनझुनवाला यांचे १४ ऑगस्ट रोजी सकाळी मुंबईत निधन झाले. राकेशची गुंतवणुकीची पद्धत सुप्रसिद्ध अमेरिकन गुंतवणूकदार वॉरेन बफे यांच्यासारखीच होती, सहसा त्यांना भारताचे वॉरेन बफे म्हटले जायचे.

केवळ गुंतवणुकीचे नमुनेच नाही तर क्रिप्टोकरन्सी आणि नवीन युगातील स्टार्टअप्सनाही भरपूर रोख रकमेची गरज आहे. त्यांची मते वॉरेन बफे यांच्यासारखीच आहेत. गुंतवणुकीच्या दृष्टीकोनातून, बिग बुल क्रिप्टोकरन्सी आणि स्टार्टअप्सपासून दूर राहण्याच्या बाजूने होते. चला जाणून घेऊया याचे कारण काय आहे?

वॉरन बफे यांच्याप्रमाणे झुनझुनवाला यांनीही कंपन्यांसाठी सकारात्मक रोख प्रवाहाच्या महत्त्वावर भर दिला. राकेश झुनझुनवाला यांनी यावर्षी दिलेल्या एका मुलाखतीत सांगितले होते की, जगभरातील बाजारातील स्टॉकची स्थिती आणि दिशा कंपन्यांच्या रोख प्रवाहावर आणि कमाईवर अवलंबून असते. दुसऱ्या एका मुलाखतीत राकेश म्हणाले होते की, एखाद्या कंपनीच्या व्यवसायाची संभावना तिच्या कार्यक्षमतेवर, तिची कॉर्पोरेट गव्हर्नन्स, तांत्रिक पराक्रम, बदलाला सामोरे जाण्याची तिची क्षमता यावर अवलंबून असते, परंतु मूल्यांकनावर जास्त लक्ष केंद्रित न करता. ही एक शर्यत आहे ज्यामध्ये कासव, जो संथ पण लांब आणि मजबूत चालतो, जिंकतो.

स्टार्टअप्सवर बोलताना ते म्हणाले होते की स्टार्ट अप्सनी त्यांच्या बिझनेस मॉडेलवर अधिक भर दिला पाहिजे. रोख प्रवाह मजबूत व्यवसाय मॉडेलमधून येतो. कंपन्यांनी मूल्यांकन $2 अब्ज, $3 अब्ज पर्यंत वाढवण्याऐवजी त्यांचे व्यवसाय मॉडेल मजबूत करण्यावर लक्ष केंद्रित केले पाहिजे. या युक्तिवादांच्या आधारे राकेश झुनझुनवाला मोठ्या भांडवलाची गरज असलेल्या नव्या युगातील स्टार्ट अप्सपासून दूर राहायचे.

राकेश यांच्या सुमारे 32,000 कोटी रुपयांच्या पोर्टफोलिओमध्ये नवीन काळातील स्टार्टअप्सचा वाटा खूपच कमी आहे. राकेश झुनझुनवाला, झोमॅटो. पॉलिसीबाझार, न्याका, इत्यादी सर्व मिलियन डॉलर्सच्या आयपीओपासून दूर राहिले. जरी वैयक्तिकरित्या ते भारताच्या डिजिटायझेशन मोहिमेबद्दल खूप उत्साही होते.

झुनझुनवाला एकदा स्टार्टअपवर बोलताना म्हणाले होते की मला स्टार्टअपमध्ये भाग घ्यायचा नाही. त्याचा हँगओव्हर फक्त 2 दिवस टिकेल. गेल्या आठवड्यात दिलेल्या मुलाखतीत, गेल्या आठवड्यात असे म्हटले होते की, आधीच अनेक वर्षांच्या नीचांकी पातळीवर चालणाऱ्या नवीन युगातील स्टार्टअप्समध्ये आणखी घट होऊ शकते.

क्रिप्टोकरन्सी

झुनझुनवाला क्रिप्टो करन्सीमध्ये गुंतवणुकीबाबतही मंदीचे वातावरण होते. ते म्हणाले की क्रिप्टोकरन्सीमध्ये दररोज होणारे प्रचंड चढउतार त्याला आवडत नाहीत. जरी त्यांना $5 मध्ये बिटकॉइन सापडले तरी ते त्यात गुंतवणूक करू इच्छित नाहीत. या मुलाखतीत ते म्हणाले होते की, सध्याच्या जगात केवळ सार्वभौम राष्ट्रांनाच चलन छापण्याचा अधिकार आहे. उद्या लोक 5 लाख बिटकॉइन्स देखील बनवू शकतात.

हे असे चलन आहे ज्यामध्ये एखाद्या दिवशी 5 टक्के तर दुसऱ्या दिवशी 10% चढ-उतार आहे. माझा यावर विश्वास नाही. डॉलर एका दिवसात एक टक्का वर गेला तर ती बातमी बनते. दुसरीकडे, बिटकॉइनमध्ये दररोज 10-15 टक्के चढ-उतार पाहायला मिळतात. माझा विश्वास आहे की हे फक्त सट्टेबाजी आहे. मी माझे पैसे त्यात अजिबात घालू शकत नाही. दुसऱ्या एका मुलाखतीत त्यांनी सांगितले होते की इक्विटी आणि क्रिप्टोकरन्सीमध्ये गुंतवणूक करणाऱ्या लोकांचा पूर्णपणे वेगळा वर्ग आहे. एक दिवस क्रिप्टोकरन्सी पूर्णपणे नष्ट होईल.