बहुतांश वेळा अनेकांना आयुष्यात कर्ज घेणं गरजेचं वाटू लागत. तर अनेकांना कर्ज हा शब्दच आपल्यापासून दूर ठेवू वाटतो. पण कधीकधी कर्ज घेणं सुध्दा आपल्याला फायद्याचा फायद्याचं ठरू शकत तर कधी हेच तोट्याच ठरू शकत.

वास्तविक कर्ज घेणे ही चांगली गोष्ट नाही – हा सल्ला आपण सर्वांनी अनेकदा ऐकला असेल आणि स्वीकारला असेल. पण हा मुद्दा लोकांच्या गृहीत धरल्याप्रमाणे सरळ आणि एकतर्फी आहे का? कर्ज घेणे नेहमीच वाईट असते का? जेव्हा तुम्ही हा प्रश्न विचारता, तेव्हा कर्ज न घेण्याच्या सूचना देणारे मागे वळून विचारतील – मग कर्ज घेणे ही चांगली गोष्ट आहे का?

वास्तविक, दोन्ही गोष्टी पूर्णपणे बरोबर नाहीत आणि पूर्णपणे चुकीच्याही नाहीत. कर्ज घेणे चांगले तसेच वाईट असू शकते. तुम्ही म्हणाल, बरं हे पण झालं! त्यामुळे गोंधळ आणखीच वाढला. तर तुमचा गोंधळ दूर करूया.

कर्जाच्या हेतूसाठी योग्य आणि अयोग्य हे ठरवले जाईल वास्तविक, कर्ज घेणे चांगले की वाईट हे ठरविण्यापूर्वी हे पाहणे आवश्यक आहे की कर्ज घेण्याचे कारण काय? म्हणजेच उधार घेतलेले पैसे कसे वापरायचे.

जर तुम्ही कर्जाच्या पैशातून एखादी वस्तू खरेदी करणार असाल, ज्यामुळे तुमची नेट वर्थ वाढेल, म्हणजे मालमत्ता बांधली जाईल, तर कर्ज घेणे देखील चांगले असू शकते. किंवा जर तुम्ही कर्जाच्या रकमेतून गुंतवणूक करणार असाल, ज्यामध्ये कर्जावरील व्याजदरापेक्षा परताव्याचा दर जास्त असेल, तर कर्ज घेणे हा एक चांगला निर्णय ठरू शकतो.

परंतु जर तुम्ही कर्जाची रक्कम फक्त उपभोगासाठी वापरणार असाल किंवा आता मौल्यवान वस्तू खरेदी करणार असाल, परंतु ज्याचे मूल्य कालांतराने कमी होत असेल, तर तुमच्या कर्ज घेण्याच्या निर्णयावर मात्र प्रश्नचिन्ह निर्माण होते. कर्ज घेण्यापूर्वी या सूत्राचा विचार केल्यास योग्य की अयोग्य हे ठरवणे सोपे जाईल.

या कारणांमुळे कर्ज घेण्यात काही नुकसान नाही तरीही काही संभ्रम कायम आहे, त्यामुळे ते दूर करण्यासाठी चांगल्या कर्जाची काही उदाहरणे पाहू. ही कर्जे घेण्यास सहसा कोणतीही हानी नसते, परंतु कर्जाची रक्कम परतफेडीची क्षमता लक्षात घेऊन घेतली जाते.

शैक्षणिक कर्ज स्वत:च्या किंवा तुमच्या मुलांच्या शिक्षणासाठी कर्ज घेण्यास काही नुकसान नाही, कारण शिक्षणामुळे केवळ तुमचे किंवा तुमच्या मुलांचे जीवन सुधारण्यास हातभार लागत नाही, तर त्या व्यक्तीची कमाई क्षमताही वाढते. चांगले शिक्षण घेतलेल्या व्यक्तीलाही चांगली नोकरी मिळण्याची शक्यता जास्त असते.

तांत्रिक किंवा व्यावसायिक पदवी घेण्यासाठी घेतलेल्या कर्जाची परतफेड काही वर्षांत त्या पदवीच्या आधारे उत्तम रोजगार किंवा उत्पन्न निर्माण करून करता येते. मात्र, रोजगाराच्या दृष्टीने सर्व पदव्या समान महत्त्वाच्या नसतात, त्यामुळे उत्पन्नाची क्षमता आणि कर्जाचा आकार यांची तुलना करून योग्य निर्णय घेतला पाहिजे.

व्यवसाय कर्ज नवीन व्यवसाय सुरू करण्यासाठी किंवा आधीच सुरू असलेल्या व्यवसायाचा विस्तार करण्यासाठी कर्ज घेण्यास काही नुकसान नाही.

जगातील सर्वात मोठे उद्योग या ना त्या स्वरूपात कर्ज घेऊन पुढे गेले आहेत. परंतु व्यवसायात यशाच्या अपेक्षेबरोबरच अपयशाचा धोकाही असतो.

म्हणून, कर्ज घेण्यापूर्वी चांगली व्यवसाय योजना बनवणे आवश्यक आहे, जेणेकरून जोखीम कमीत कमी ठेवून यशाची शक्यता वाढवता येईल.

घर खरेदी करण्यासाठी कर्ज घर खरेदी करण्यासाठी कर्ज घेण्यास काही नुकसान नाही, जर कर्जाची रक्कम अशी असेल की तुम्ही EMI सहज परत करू शकता. यासाठी एक सामान्य सूत्र आहे की गृहकर्ज EMI तुमच्या नियमित उत्पन्नाच्या 40 टक्क्यांपेक्षा जास्त नसावा.

उदरनिर्वाहासाठी कर्ज घेऊन घर विकत घेतल्यास अनेक फायदे आहेत. सर्वप्रथम तुम्हाला भाडे भरावे लागणार नाही. दुसरे म्हणजे, तुम्ही नोकरी करत असाल तर गृहकर्जावरही कर सूट आहे.

तिसरी आणि सर्वात महत्त्वाची गोष्ट म्हणजे काही वर्षांनी काही कारणास्तव घर विकावे लागले, तर सहसा त्याच्या वाढलेल्या बाजारमूल्याचा फायदाही मिळतो. जर तुमच्याकडे एकापेक्षा जास्त घरे असतील तर तुम्ही घर भाड्याने देऊ शकता जेणेकरून ते नियमित उत्पन्नाचे स्रोत बनू शकेल.

या कामांसाठी कर्ज न घेतलेलेच बरे आता अशा काही कर्जांची उदाहरणे पाहू या, ज्यापासून ते टाळणे चांगले. यापैकी कोणतेही कर्ज घेणे अगदी आवश्यक असले तरी ते किमान रक्कम आणि कालावधीसाठी घेतले पाहिजे.

कार कर्ज गृहकर्जानंतर मध्यमवर्गीय लोकांमध्ये कार कर्ज हे बहुधा सामान्य असले तरी, हे एक कर्ज आहे जे टाळले पाहिजे. मात्र, कार आता गरजेची झाली आहे. विशेषत: मोठ्या शहरांमध्ये राहणाऱ्या नोकरदारांसाठी कारशिवाय जगणे कधीकधी कठीण होते. परंतु कारसाठी कर्ज घेणे हा आर्थिक फायदे आणि तोटे या दृष्टीने तोट्याचा सौदा असतो.

कारण तुम्ही जी कार कर्जावर खरेदी करता, तिची किंमत पहिल्या दिवसापासून घसरायला लागते आणि कर्ज फेडून तुम्ही कारचे खरे मालक बनता तेव्हा तिची किंमत लक्षणीयरीत्या खाली येते.

तुम्ही कार बराच काळ ठेवली तरी, शेवटी, एक दिवस त्याचे आयुष्य संपते आणि तुम्हाला नवीन कार घेण्यासाठी पुन्हा भरपूर पैसे खर्च करावे लागतात. त्यामुळे गरजेपोटी कार खरेदी करावी लागली तरी त्यासाठी कर्ज घ्यावे लागणार नाही, यासाठी प्रयत्न करा. तुम्ही जरी हे केले तरी तुम्ही अशा गोष्टीवर खूप मोठी रक्कम गुंतवत असाल,

महागडे कपडे, घड्याळ किंवा मोबाईलसाठी कर्ज कपडे ही माणसाची गरज आहे. पण आपल्या आर्थिक स्थितीच्या बाहेर जाऊन महागड्या कपड्यांचा छंद पूर्ण करण्यासाठी क्रेडिट कार्ड वापरून महागडे कर्ज घेणे आर्थिक दृष्टिकोनातून योग्य नाही.

हीच गोष्ट महागडी घड्याळे किंवा मोबाईलच्या छंदाला लागू पडते. या सर्व गोष्टींमध्ये गुंतवलेला पैसा तुम्हाला परतावा देत नाही, तो फक्त खर्च होतो. त्यामुळे ते विकत घेण्यासाठी कर्ज घेऊन त्यावर व्याज भरण्यात शहाणपण नाही.

काही कर्जे चांगली किंवा वाईट असू शकतात. अशी काही कर्जे देखील आहेत, जी तुम्ही योग्य किंवा अयोग्य यांच्यात सहजपणे विभागू शकत नाही. हे कर्ज घ्यायचे की नाही, ते तुमच्या आर्थिक स्थितीवर आणि विशेष गरजांवर अवलंबून असते. यापैकी काही कर्जे अशीही असू शकतात, जी एका व्यक्तीसाठी योग्य आणि दुसऱ्यासाठी चुकीची असू शकतात.

जुने कर्ज फेडण्यासाठी नवीन कर्ज कमी व्याजदराचे कर्ज घेऊन तुम्ही जुन्या उच्च व्याजदराच्या कर्जाची परतफेड करू शकत असाल, तर ही एक चांगली वाटचाल ठरू शकते.

परंतु याबाबत कोणताही निर्णय घेण्यापूर्वी, दोन्ही प्रकारच्या कर्जांवर लागू होणाऱ्या व्याजदरांव्यतिरिक्त, इतरही काही घटक आहेत. त्याच्याशी संलग्न आहे.

कर्ज हस्तांतरणाच्या अटी आणि खर्चाचा देखील काळजीपूर्वक विचार केला पाहिजे. उदाहरणार्थ, तुम्ही बँक नवीन कर्जावर टीझर दराने प्रभावित झालेले कर्ज हस्तांतरित करण्याचा विचार करत असाल, तर लक्षात ठेवा की तुम्हाला नवीन कर्जासाठी प्रोसेसिंग फी आणि जुन्या कर्जावर चार-क्लोजर शुल्क भरावे लागेल.

इतकंच नाही तर अनेक वेळा बँकांचे टीझर रेट केवळ एक वर्षासाठी असतात, त्यानंतर दर वाढवले ​​जातात, जेणेकरून तुम्ही पुन्हा पूर्वीच्या स्थितीत यावे आणि कर्ज हस्तांतरणावर केलेला खर्च वाया जातो. त्यामुळे सर्व बाबींचा विचार करूनच याबाबत कोणताही निर्णय घ्या.

शेअर मार्केटमधील गुंतवणुकीसाठी कर्ज जर तुम्ही शेअर बाजारातील तज्ञ खेळाडू असाल आणि त्यात गुंतवणूक करून पैसे कमावण्याची कला तुम्हाला अवगत असेल तर तुम्ही कर्ज घेऊनही गुंतवणूक करू शकता आणि पैसे कमवू शकता.

कोणत्याही ब्रोकरेज फर्म किंवा बँकेची मार्जिन खाती तुम्हाला शेअर्स खरेदी करण्यासाठी एक प्रकारचे शॉर्ट टर्म लोन देखील देतात.

तथापि, शेअर बाजारात गुंतवणूक करणे नेहमीच जोखमीचे असते, त्यामुळे नवशिक्या आणि अनुभव नसलेल्या गुंतवणूकदारांनी अशा कर्जापासून दूर राहावे.

वैयक्तिक कर्ज तुम्ही जास्त व्याजदरासह वैयक्तिक कर्ज टाळू शकता. परंतु जर एखाद्या व्यक्तीने अल्प मुदतीच्या कर्जाचा वापर अत्यंत उच्च व्याज कर क्रेडिट कार्डसह कर्ज फेडण्यासाठी किंवा अत्यंत कमी वेळेची आपत्कालीन गरज पूर्ण करण्यासाठी केला असेल, तर असे कर्ज घेणे देखील चांगली कल्पना असू शकते.

बर्‍याच वेळा, वापरलेल्या कार खरेदीदारांसाठी वैयक्तिक कर्ज घेणे हे जास्त दराने वापरलेल्या कारचे कर्ज घेण्यापेक्षा चांगले निर्णय असल्याचे सिद्ध होते.