Soybean Bajar Bhav : सध्या महाराष्ट्र समवेत संपूर्ण देशात सोयाबीनला (Soybean Crop) अतिशय नगण्य बाजार भाव (Soybean Rate) मिळत आहे. सध्या मिळत असलेल्या बाजार भावात सोयाबीन पिकासाठी झालेला खर्च निघत नसल्याचे शेतकरी (Farmer) नमूद करत आहेत. दरम्यान देशात सध्या सुरू असलेल्या पावसामुळे सोयाबीन पिकाला मोठा फटका बसत आहे.

मध्यंतरी झालेल्या अतिवृष्टीमुळे तसेच परतीच्या पावसामुळे सोयाबीन पिकाला मोठा फटका बसला असून उत्पादनात घट होणार असल्याचे शेतकऱ्यांचे म्हणणे आहे. सध्या आपल्या राज्यात देखील परतीचा पाऊस कोसळत असल्याने या पावसाचा काढण्यासाठी आलेल्या सोयाबीन पिकाला मोठा फटका बसत आहे.

महाराष्ट्रसमवेतच प्रमुख सोयाबीन उत्पादक राज्य राजस्थान आणि मध्यप्रदेश मध्ये देखील परतीच्या पावसामुळे सोयाबीन पिकाचे नुकसान होत आहे. मात्र असे असले तरी सध्या सोयाबीनला कवडीमोल बाजार भाव (Soybean Market Price) मिळत आहे. उद्योग जगताने दिलेल्या माहितीनुसार सोयाबीनचा साठा आणि सोयाबीनची उत्पादकता याचा विचार करता सध्या सोयाबीनला कमी बाजार भाव मिळत आहे.

दरम्यान काही जाणकार लोकांनी सोयाबीनच्या बाजारभावात अजून घसरण होण्याची शक्यता नमूद केले आहे. मध्य प्रदेश आणि राजस्थान या प्रमुख सोयाबीन उत्पादक राज्यांमध्ये अवकाळी पावसामुळे सुमारे 0.34 दशलक्ष मेट्रिक टन सोयाबीन पीक वाया गेल्याचा तज्ज्ञांचा अंदाज आहे.

मध्य प्रदेशात सोयाबीन पिकांचे झाले मोठं नुकसान

तरुण सत्संगी, सहाय्यक महाव्यवस्थापक (कमोडिटी रिसर्च), ओरिगो ई-मंडी यांच्या मते, देशातील सर्वात मोठे सोयाबीन उत्पादक राज्य मध्य प्रदेशमध्ये अवकाळी पावसामुळे 1,92,000 मेट्रिक टन सोयाबीन पिकाचे नुकसान झाले आहे. ते म्हणतात की, राज्यातील इंदूर, सागर, मंदसौर, नीमच आणि रायसेन जिल्ह्यांतील काही भागात सोयाबीन पिकाचे नुकसान झाल्याचे वृत्त आहे.

राजस्थानमध्येही सोयाबीन पिकांचे नुकसान झाले आहे

राजस्थानबद्दल बोलताना तरुण सत्संगी सांगतात की, राजस्थानमध्ये अवकाळी पावसामुळे 1,50,000 मेट्रिक टन सोयाबीन पिकाचे नुकसान झाले आहे. ते म्हणतात की, राजस्थानमध्ये सोयाबीनची पेरणी (Soybean Farming) मुख्यत्वे हाडोटी भागात म्हणजे बुंदी, बारण, झालावाड आणि कोटा या भागात केली जाते. राजस्थानमधील सोयाबीन उत्पादनात या चार जिल्ह्यांचा वाटा 75 टक्के आहे.

तरुण म्हणतात की आमच्या प्राथमिक मूल्यांकनानुसार, या भागात 1,50,000 मेट्रिक टन किंवा 675 कोटी रुपयांच्या सोयाबीन पिकाचे नुकसान झाले आहे आणि कोटा जिल्ह्यात, सोयाबीन पिकाचे सर्वाधिक नुकसान सुमारे 20 ते 25 टक्के झाले आहे. तरुण सत्संगी यांच्या मते, जून 2022 पासून सोयाबीनच्या घसरणीच्या ट्रेंडमध्ये कोणतेही दृश्यमान बदल झालेले नाहीत.

ते म्हणतात की सुमारे 0.34 दशलक्ष मेट्रिक टन पीक नुकसान असूनही, पीक वर्ष 2022-23 मध्ये सोयाबीनचे उत्पादन 12.14 दशलक्ष मेट्रिक टन असल्याचा अंदाज आहे, जे गेल्या वर्षीच्या 11.95 दशलक्ष मेट्रिक टन उत्पादनापेक्षा 1.6 टक्के जास्त आहे.

तरुण म्हणतो की आम्ही याआधी पीक वर्ष 2022-23 साठी आमच्या सुरुवातीच्या उत्पादन अंदाजामध्ये 12.48 दशलक्ष मेट्रिक टन सोयाबीन उत्पादनाचा अंदाज जाहीर केला होता, जो सध्याची परिस्थिती पाहता कमी करण्यात आला आहे.

सोयाबीन उत्पादन

तरुण सत्संगी म्हणतात की, देशात सध्या 3.25 दशलक्ष मेट्रिक टन सोयाबीनचा भूतकाळातील थकबाकीचा साठा आहे, जो पीक वर्षाच्या सुरुवातीला (ऑक्टोबर-सप्टेंबर) सामान्य साठ्यापेक्षा 4 पट जास्त आहे. शेतकऱ्यांनी अधिक नफ्याच्या अपेक्षेने सोयाबीनचा साठा तर ठेवलाच, शिवाय मोहरीचा साठाही ठेवला, असे त्यांचे म्हणणे आहे, मात्र दुर्दैवाने शेतकऱ्यांची ही रणनीती त्यांच्या बाजूने कामी आली नाही.

दुसरीकडे मोहरीचे उत्पादन कमी झाले. मोहरीच्या उत्पादनाचा अर्धा हिस्सा शेतकरी आणि स्टॉकिस्ट यांच्याकडे आहे जो की अद्याप बाजारात येणे बाकी आहे आणि मोहरीची पेरणी ऑक्टोबरच्या अखेरीस किंवा नोव्हेंबर 2022 च्या सुरुवातीला होईल. अशा परिस्थितीत या रब्बी हंगामात जर मोहरीचा पेरा जास्त असेल तर जुन्या साठ्याबरोबरच जास्त पेरणी हे बाजाराचा दृष्टीकोन नकारात्मक होण्याचे महत्त्वाचे कारण ठरेल.

तरुण सत्संगी यांच्या म्हणण्यानुसार, जोपर्यंत सोयाबीनची किंमत प्रति क्विंटल 5,399 रुपयांच्या खाली आहे, तोपर्यंत इंदूर स्पॉट मार्केटमध्ये सोयाबीनच्या दरात घसरण सुरू राहील. ते म्हणतात की, हळूहळू सोयाबीनचा भाव 4,500 रुपये प्रति क्विंटलपर्यंत खाली येऊ शकतो. निश्चीतच त्यामुळे देशातील सोयाबीन उत्पादक शेतकरी बांधवांना मोठा फटका बसणार आहे.