Flower Farming : आपल्या भारत देशात वेगवेगळ्या फुलांची लागवड (Floriculture) मोठ्या प्रमाणावर केली जाते. फुलांचा वापर आपल्या देशात धार्मिक विधींव्यतिरिक्त अनेक उत्पादन बनवण्यासाठी देखील मोठ्या प्रमाणात केला जातो.

खरीप हंगामात (Kharif Season) बहुतांश शेतकरी (Farmer) फळे आणि भाजीपालाऐवजी फुलांची लागवड करण्यास प्राधान्य देतात. विशेषत: झेंडूच्या फुलाविषयी बोलायचे झाले तर नवरात्रीपासून दिवाळीपर्यंत बाजारात त्याची मागणी कायम असते. अशा परिस्थितीत या फुलांची शेती (Farming) आपल्या देशात मोठ्या प्रमाणात केली जाते.

आपल्या राज्यात देखील झेंडू (Marigold Crop) शेती विशेष उल्लेखनीय आहे. या शेतीची सर्वात मोठी विशेषता म्हणजे याच्या लागवडीतून चांगले उत्पादन मिळविण्यासाठी जास्त कष्ट करावे लागत नाहीत. झेंडूची रोपे मोकळ्या शेतजमिनीत लावली जातात. त्यानंतर तुरळक पाऊस आणि सूर्यप्रकाशात ही फुले चांगली फुलतात. याशिवाय झेंडू पिकामध्ये (Marigold Farming) वेळोवेळी पीक व्यवस्थापन केल्यास या फुलांचे बंपर उत्पादन मिळू शकते.

या राज्यांमध्ये झेंडू शेती केली जाते बर…!

मित्रांनो जाणकार लोकांच्या मते, जगात झेंडूच्या एकूण 50 प्रजाती आढळतात. त्यापैकी तीन प्रजाती व्यावसायिक शेतीसाठी घेतल्या जातात. भारतात उत्तर प्रदेश, हरियाणा, उत्तराखंड, पश्चिम बंगाल, आंध्र प्रदेश, कर्नाटक, तामिळनाडू या राज्यात झेंडूची व्यावसायिक शेती केली जाते. आपल्या महाराष्ट्रात देखील झेंडूची व्यावसायिक शेती मोठ्या प्रमाणात केली जात आहे. विशेष म्हणजे आपल्या राज्यातील हवामान झेंडू शेती साठी चांगले सांगितले जाते.

झेंडूच्या सुधारित जाती कोणत्या आहेत बर..!

जाणकार लोक शेतकरी बांधवांना सल्ला देताना सांगतात की, झेंडूच्या फुलांची लागवड करून चांगले उत्पादन मिळवायचे असेल, तर त्याच्या प्रगत जातींची शेती केली पाहिजे. प्रगत जातींची शेती केल्यास पिकाला जास्त काळजी घ्यावी लागत नाही आणि त्यातून चांगले उत्पादन मिळते.

झेंडूच्या फ्रेंच आणि आफ्रिकन जाती प्रसिद्ध असल्या तरी पुसा संस्थेने विकसित केलेल्या पुसा संत्रा, पुसा बसंती आणि पुसा अर्पिता या संकरित वाणही शेतकऱ्यांना चांगला नफा मिळवून देत असल्याचा दावा केला जात आहे. शेतकऱ्यांना हवे असल्यास ते अपोलो, फ्लाय मॅक्स, फर्स्ट लेडी, गोल्ड लेडी, ग्रे लेडी आणि मून शॉट या झेंडूच्या संकरित वाणांचीही लागवड करू शकतात.

झेंडू शेतीत घ्यावयाची काळजी 

झेंडूच्या फुलाची लागवड करण्यापूर्वी त्याची रोपवाटिका सुधारित बियाण्यांद्वारे तयार करावी लागते आणि एक महिन्यानंतर रोपे शेतात लावली जातात.

शेतकर्‍यांना हवे असल्यास ते विश्वसनीय रोपवाटिकांमधून सुधारित जातींची रोपे खरेदी करून थेट शेतात लागवड करू शकतात.

रोपे लावण्यापूर्वी शेत तयार करा आणि 8 ते 10 टन शेणखत आणि 250 किलो निंबोळी कोटेड युरिया, 400 किलो सिंगल सुपर फॉस्फेट आणि 85 किलो पोटॅश टाकण्याचा सल्ला शेतकरी बांधवांना दिला जातो.

झेंडूची रोपे लावल्यानंतरच संपूर्ण पिकाला हलके पाणी द्यावे.  यानंतर हिवाळ्यात 10 ते 15 दिवसांच्या अंतराने आणि उन्हाळ्यात 7 ते 10 दिवसांच्या अंतराने पाणी द्यावे.

झेंडू पिकाची रोपे लावल्यानंतर केवळ 30 ते 35 दिवसांनी पिंचिंग केले जाते, त्यामुळे अतिरिक्त फांद्याही बाहेर येऊ लागतात.

अशाप्रकारे तण काढणे व इतर कामे वेळेवर केली तर झेंडूचे चांगले उत्पादन मिळते आणि केवळ 2 महिन्यांत फुलेही खुडता येतात.

झेंडूपासून मिळणार उत्पन्न नेमकं किती?

प्रति एकर जमिनीवर झेंडूच्या फुलांची लागवड करण्यासाठी एकत्रितपणे 30,000 रुपये खर्च येतो, ज्यामुळे दर आठवड्याला सुमारे 1.5 क्विंटल फुलांचे उत्पादन होऊ शकते.

बाजारात झेंडूच्या फुलाची किंमत 80 ते 100 रुपये प्रतिकिलो असून, सणासुदीपर्यंत ते 100 ते 150 रुपये किलोने विकले जाते.

अशाप्रकारे झेंडूची लागवड करून तुम्ही अवघ्या 6 महिन्यांत किमान 3 लाखांचे उत्पन्न मिळवू शकता. जर शेतकरी बांधवांनी पाच एकरात या पिकाची शेती केली तर त्यांना 15 लाखांचे उत्पन्न अवघ्या सहा महिन्यात मिळणार आहे.