Agriculture News: मित्रांनो शेती म्हटलं की मग मशागत नांगरणी आलीच. खरं पाहता शेतीमध्ये (Farming) नांगरणीला (plowing) खूप अधिक महत्त्व प्राप्त आहे. पीक काढणीनंतर ट्रॅक्टर व नांगराच्या साहाय्याने नांगरणी करून जमीन पुन्हा लागवडीयोग्य बनवली जाते.

यामुळे पिकांची पेरणी करण्यास कोणतीही अडचण येत नाही तसेच पिकांची चांगली वाढ होते असे शेतकरी बांधव (Farmer) नमूद करत असतात. मित्रांनो शेतात मशागतीची ही संपूर्ण प्रक्रिया अत्यंत जटील आणि क्लिष्ट आहे. नांगरणी करण्यासाठी किंवा मशागत करण्यासाठी शेतकरी बांधवांना अधिक पैसा तसेच श्रम द्यावे लागत असते. नांगरणीसाठी किंवा मशागतीसाठी शेतकरी बांधवांचा बराच वेळ आणि संसाधने खर्च होतात.

शिवाय या सर्व कामांसाठी शेतकरी बांधवांना अंग तोड मेहनत देखील घ्यावी लागते. या कामामुळे अनेक वेळा हंगामी शेती (Seasonal Farming) करण्यास शेतकरी बांधवांना मोठा उशीर होत असतो. मात्र आता शेतकरी बांधवाची नांगरणी करण्याची तसेच मशागत करण्याची कटकट कायमची संपणार आहे.

कृषी वैज्ञानिकांनी असा दावा केला आहे की शेतकरी बांधव आता विना मशागत देखील शेती करू शकणार आहेत. विशेष म्हणजे बिना मशागत (Zero Tillage Farming) केलेल्या या शेतीतून शेतकरी बांधवांना चांगले बक्कळ उत्पादन देखील मिळणार आहे. जाणकार लोकांच्या मते, शेतात मशागत न करता आपण मशागतीशिवाय पीक घेऊ शकतो. मशागत न करता शेतकरी बांधव कमी खर्चात पिकांचे दुप्पट उत्पादन (Farmer Income) घेऊ शकता.

मशागत न करता करता येणार शेती

या नवीन पद्धतीमध्ये मातीची मशागत करण्याची गरज नाही. विशेष म्हणजे जमीनीची मशागत न करता अनेक वर्षे पिके घेता येतात. यामुळे शेतकऱ्यांचा वेळ आणि मेहनत तर वाचतेच, शिवाय उत्पादन मिळण्यासही अडचण येत नाही. या पध्दतीने हरभरा, मका, धानाचीही लागवड करता येते.

मशागतीशिवाय शेती कशी करावी

आधुनिक शेतीच्या युगात अशी तंत्रे आली आहेत, ज्याच्या सहाय्याने पिकाचा कचरा शेतात टाकूनच खत तयार करता येते. यासाठी जीवामृत, नॅनो युरिया किंवा डिकंपोझरची फवारणी शेतात पडलेल्या पिकांच्या सेंद्रिय कचर्‍यावर जसे की खोड, पाने, देठ इ. वर केली जाते.

या प्रक्रियेत पिकांच्या अवशेषांचे खतामध्ये रूपांतर होऊन जमिनीला पोषण मिळते. आम्ही तुम्हाला सांगतो की, ही पिकांचे पोषण वाढविण्यास तसेच तणांची समस्या दूर करण्यासाठी उपयुक्त ठरते.

त्यानंतर सीड ड्रिल मशिन किंवा इतर कृषी यंत्राच्या साहाय्याने पिकांची पेरणीही करता येते. अशाप्रकारे, बियाणे लागवड केल्याने, शेतात प्रदूषण पसरणार नाही आणि मशागतीशिवाय किंवा कमी नांगरणी शिवाय पिकांचे चांगले उत्पादन घेण्यास मदत होईल.

अनेक प्रगतीशील शेतकरी मशागतीशिवाय शेती करण्यासाठी पीक अवशेष व्यवस्थापन या तंत्राचा अवलंब करत आहेत.  यामुळे पैसा, वेळ आणि श्रम यासह अनेक संसाधनांची बचत होते आणि शेतीचा खर्च कमी होण्यास मदत होते.

मशागतीशिवाय शेतीचे फायदे

मशागती विना शेती करून पीक अवशेष व्यवस्थापन केले जाते, ज्यामुळे पिकाचा कचरा शेतात वापरला जातो आणि प्रदूषण कमी होते.

या पद्धतीमुळे तणांचा प्रादुर्भावही कमी होतो, कारण जैव-कचरा आणि डी-कंपोझर मिळून जमिनीतील कमतरता दूर करतात.

झिरो टिलेज फार्मिंग म्हणजे शून्य मशागत किंवा मशागतीविना शेती केल्याने पोषणाबरोबरच जमिनीत ओलावा टिकून राहतो, जमिनीतील भूजल पातळी राखली जाते आणि जमिनीची धूप होत नाही.

या पद्धतीमुळे शेताच्या आतील आणि बाहेरील जैवविविधतेला हानी पोहोचत नाही, परंतु जमिनीतील जिवाणूंचे प्रमाण वाढते आणि पिकांचे चांगले उत्पादन मिळते.